Kategori: Yazılar
-
The Mirror of Neolithic Art: How Çatalhöyük Confronts the Hubris of the Modernist Perspective
—
Illustration by Asya Denk The theme for an exhibition that opened on June 4, 2026, at Ankara University’s Faculty of Political Science (Mülkiye), World’s First City Plan/Map, as part of my Arkeopolitics initiative, was met with reservations by a group of students from the Middle East Technical University’s faculty of architecture. They questioned how the map—exhibited in the Çatalhöyük section…
-
Arkeopolitics: Unearthing Politics
—
Standing in the dust of Çatalhöyük—a 9,000-year-old Neolithic site known to archaeology since the 1960s, yet virtually non-existent in discussions about political science and law—a question haunted me: “How come no one told us about it?” My training at Ankara University’s Faculty of Political Science (Mülkiye) was defined by a dominant doctrinal paradigm: that wherever households…
-
Arkeopolitics: Reframing Human History From Scratch
—
In the heart of Ankara, less than a kilometer apart, stand two pillars of Turkish academia: the Faculty of Political Science (Mülkiye) and the Faculty of Language and History-Geography (DTCF). Mülkiye was established in 1859 to navigate the Ottoman Empire’s diplomatic relations with the West, while DTCF was founded by the first president of Turkey,…
-
Dünya’nın Pan-Krizi
—
Sadece uluslararası ilişkiler uzmanları özelinde siyaset bilimi çalışanların değil, tüm sosyal bilim (ve hatta doğa bilimleri) camiasının gittikçe kabullendiği derin bir kriz içerisindeyiz. Hem de bu, sadece ya da basit bir “teorik/disipliner/bilimsel” kriz de değil. Bizatihi siyaset ve gündelik hayat kriz içerisinde. Artık neredeyse hiçbir şey, bahse konu alanın uzmanları tarafından neden-sonuçları itibariyle anlaşılıp analiz edilemediği gibi, farklı…
-
Karahantepe’deki ‘Büst’: Şaman Başı?
—
Karahantepe’nin sembolü haline gelen “falluslu havuz”un en dikkat çekici unsurlarından biri de “baş” heykeli. Hafif oval planlı olacak şekilde kayadan oyularak yapılan ve içi fallus biçimli dikitlerle bezeli olan havuzun orta üst kenarındaki bu “büst”ün neyi betimlediği ciddi merak konusu. İnisiyasyon amacıyla kullanıldığı açık olan havuza girenleri adeta tepeden izler gibi konumlandırılmış. Yaygın kanıya göre,…
-
Göbeklitepe: Tarihin ‘Sıfır’ değil ‘Kırılma’ noktası
—
İnsanlığın gelişimi avcı-toplayıcı toplulukların yaşam biçimiyle ilgili pek çok kanıt Göbeklitepe öncesindeki dönemleri işaret ediyor. Yaklaşık M.Ö. 10 binden başlayarak iki bin yıla yayılan evrelerde kurulan ve 1995’te başlayan kazılarla hâlâ gün yüzüne çıkarılmakta olan Göbeklitepe’nin son yılların en çok ses getiren arkeolojik bulgusu olduğuna kuşku yok. Bunu fazlasıyla hak ettiğine de… Çünkü yirminci yüzyılda şekillenen…
-
Tarihöncesi Çağlar’dan İlk Devletlere Hukuk
—
“Nerede toplum, orada hukuk…” Bu cümleye yer vermeyen bir hukuk kitabı bulmak zor. Burada kasıt, insanların oldum olası tek başına değil ancak toplum halinde yaşayabilmesi ve bunun da belirli kuralları zorunlu kılması. İlla modern anlamda yazılı hukuk sistemi gerekmiyor bir düzen kurmak ve korumak için. Her toplum kendi kural ve yaptırımlarına sahiptir nihayetinde. Çatalhöyük, kerpiç…
-
Balıklıgöl Heykeli
—
Literatürde “Urfa Adamı” olarak da bilinen Balıklıgöl Heykeli’nin “erkek cinselliğini sembolize ettiği” yaygın bir kanı. Bu yorumun en temel nedeni, çağdaşları Göbeklitepe ve Karahantepe’de de rastlanan fallus sembolizminin zamanla Mezopotamya’da şekillenecek “babatanrı” anlayışına giden sürecin ilksel işaretleri olduğu şeklindeki varsayım. Ne var ki, döneminin koşulları ışığında yakından bakıldığında, heykelin pekâlâ farklı yorumlara açık olduğu söylenebilir.…
-
İlksel Şamanın Kim’liği: Yaşlı-Kadın?
—
Üst Paleolitik göçer avcı-toplayıcılardan çoban kandaşlara kadar uzanan çeşitli toplumların ana kurumu olan şaman(izm), bilinmezliklerle dolu doğa içindeki yaşamın belirli bir düzen içinde sürdürülmesi açısından merkezi bir öneme sahipti. Günümüzdeki anlamıyla “iktidar”ın maddi koşullarının olmadığı zaman-mekânlarda elde edilen bu “kamusal” rol ve işlevin kim(ler) tarafından inşa ve temsil edildiği epey tartışmalı bir konudur. Bu kısa…
-
Üst Paleolitik/Şamanik Toplumlarda Karaciğerin Sırrı: İlk Artık Ürün?
—
Üst Paleolitik avcı-toplayıcılar üzerine yapılan çalışmalarda özellikle avda sivrilen (genç) erkeklerin yüksek kalorili sakatatları bir tür ödül olarak tüketme hakkı kazandığı görülmekte. Bu bağlamda sıklıkla anılan karaciğerin Neolitik ve hatta ilk yerleşik devletlere dek başvurulan şamanik fallarda da kullanılması ziyadesiyle dikkat çekici. Bu veriler, karaciğer üzerine bir “paylaşım mücadelesi” olmuş olması ihtimalini akla getiriyor. Genellikle…