Kavramın Kökeni
Arkeopolitics kavramı, arkeoloji ile siyaset bilimi arasında analitik bir köprü kurmak üzere Erdem Denk tarafından türetilmiştir. Arkeo arkeolojiyi ifade ederken, politics ise çalışmaların başladığı Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi–Mülkiye’nin kurumsal web adresinde kullanılan ve Fakülte’nin tüm çalışma alanlarını kapsayan politics adlandırmasına gönderme yapmaktadır.
Arkeopolitics Nedir?
Arkeopolitics, arkeoloji ile siyaset bilimi arasında yeni bir düşünsel arayüz kurmayı amaçlayan disiplinlerötesi bir yaklaşımdır. Geçmiş toplumlara ilişkin arkeolojik veriler ile siyaset biliminin kavramsal ve analitik araçlarını bir araya getirerek insan toplumlarının örgütlenme biçimlerini, iktidar ilişkilerini ve siyasal yapıların uzun dönemli dönüşümünü incelemeyi amaçlamaktadır.
Geçmiş toplumları çalışan arkeoloji ile özellikle modern devletli toplumları inceleyen siyaset bilimi çalışmalarının birlikte değerlendirilmesi, insanlık tarihinin siyasal boyutunun daha bütünlüklü biçimde anlaşılmasına katkı sağlamaktadır. Arkeopolitics, arkeolojik bulgular ile siyasal analizleri karşılaştırmalı biçimde ele alarak insanlık tarihinin uzun dönemli siyasal gelişimini anlamaya yönelik bir araştırma perspektifi geliştirmeyi amaçlamaktadır.
Tarihçe
Arkeopolitics çalışmaları, Prof. Dr. Erdem Denk’in taş çağından günümüze toplumsal düzenlerin tarihsel gelişimi üzerine 2015’ten itibaren yoğunlaşan araştırmalarının bir uzantısı olarak ortaya çıkmıştır. Denk’in 2022 yılı başında “Arkeopolitics Çalışmaları” adını verdiği bu girişim, Ekim 2022’de Türkiye’nin ve dünyanın en saygın arkeologlarından biri olan Prof. Dr. Mehmet Özdoğan’ın destek ve katılımıyla Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi-Mülkiye’de “gerçekleştirilen açılış konferansıyla kamuoyuna ilan edilmiştir.
O tarihten bu yana Arkeopolitics Çalışmaları, aylık toplantılar, yayınlar, söyleşiler, sosyal medya içerikleri ve kültürel etkinlikler aracılığıyla faaliyetlerini sürdürmekte; uluslararası işbirlikleri ve eğitim programları da yürütmektedir. 2024’ten itibaren Bodrum’da düzenlenen Arkeopolitics Yaz Okulu ile farklı ülkelerden öğrencilere ulaşılmış, 2025–2026 Güz döneminde TOBB ETÜ’de açılan “Arkeopolitik ile Uygarlıklar Tarihi” dersiyle yaklaşım ilk kez bir lisans müfredatına dahil edilmiştir.
Arkeopolitics Mesajları
Prof. Dr. Erdem Denk’in Mesajı
Prof. Dr. Mehmet Özdoğan’ın Mesajı
Neden Arkeopolitics?
Bugün dünya, siyaset, ekonomi, teknoloji, çevre ve uluslararası düzeni aynı anda etkileyen çok katmanlı bir dönüşüm sürecinden geçmektedir. Bu nedenle “pankriz” olarak tanımlanabilecek bu olağandışı durumu anlamaya yönelik yeni kavramsal yaklaşımlara ihtiyaç duyulmaktadır.
Modern sosyal bilimler büyük ölçüde son birkaç yüzyılın devletli toplumlarına odaklanmaktadır. Oysa insan topluluklarının siyasal örgütlenme biçimleri çok daha uzun bir tarihsel sürecin ürünüdür. Arkeopolitics, arkeolojik veriler ile siyaset biliminin analitik araçlarını birlikte değerlendirerek insanlık tarihinin siyasal boyutunu uzun dönemli bir perspektiften incelemeyi amaçlamaktadır.
Arkeopolitics’in Hedefi?
Arkeopolitics, arkeolojik bulgular ile siyaset biliminin kavramsal ve analitik araçlarını birlikte değerlendirerek insanlık tarihinin siyasal boyutunu uzun dönemli bir perspektiften incelemeyi hedeflemektedir. Bu yaklaşım, geçmiş toplumların örgütlenme biçimleri ile günümüz siyasal yapılarını karşılaştırmalı biçimde ele alarak siyasal düzenlerin tarihsel gelişimini daha bütünlüklü biçimde anlamayı amaçlamaktadır.
Aynı zamanda arkeoloji, siyaset bilimi ve ilgili doğa ile sosyal bilim alanları arasında yeni bir düşünsel arayüz oluşturarak disiplinlerötesi bir araştırma ve tartışma alanı geliştirmeyi hedeflemektedir.